Een weergave van mogelijke lichamen, gezien door een computer. Wat zou er van komen als we ons laten breken of buigen door kunstmatige intelligentie? De installatie kijkt naar pixels en poses om het menselijk lichaam te omschrijven. Onze data is teruggebracht tot niks dan ruis en weer opgebouwd tot een gelijkenis van ons figuur.

In de loop van vier hoofdstukken krijgt het algoritme steeds meer vrijheid om aanpassingen te maken op de data en begint het te dromen over losse lichaamsdelen en samengevoegde stukken huid – dit alles nog steeds onder de noemer van ‘mens’. Dit is, blijkbaar ook, hoe we onszelf presenteren aan onze machines.

De interactieve installatie legt glitches en tekortkomingen van de huidige staat van generatieve algoritmes bloot en geeft daarmee een inzicht in hoe de systemen waar we elke dag mee te maken hebben te werk gaan. Maar als een lichaam dat er in onze ogen pijnlijk uitziet nog steeds prima als mens geclassificeerd wordt, in wat voor licht zet dat de systemen die ons voortdurend bekijken?

Onze maatschappeljike systemen maken veelal gebruik van statistiek om grip te krijgen op de veelheid van ons bestaan; ze proberen alles als een bepaalde categorie te labelen. Deze hokjes passen wij vaak niet in, maar andersom ontstaat er ook een vraag. Als we het systeem zelf laten spelen met de definite van de categoriën, past ons digitale spiegelbeeld dan nog wel in onze biologische visie?

Cris Mollee

Cris Mollee (1999, zij/haar) is digitaal kunstenaar en creatief technoloog. Haar werk gaat over digitale lichamelijkheid en bevindt zich op het snijvlak van visuals, theater, dans en codering. Met haar werk onderzoekt ze hoe beweging van het lichaam gevormd wordt door technologie en computerdenken. Ze gebruikt het menselijk lichaam als een medium om de perceptie van de computer te onderzoeken en ze andersom zet de interpretatie van de computer in om belichaming te herontdekken. Haar interactieve performances en installaties zitten vol 3D scans, tracking systemen, sensoren en AI interpretaties van de fysieke werkelijkheid.

Website | Instagram

Dat insecten worden aangetrokken door licht is al duizenden jaren bekend. De Romeinen gebruikten zelfs olielampen om wasmotten – destijds een ware plaag – te vangen. Maar waarom motten zo gefascineerd zijn door licht, is nog altijd een raadsel. Sommigen denken dat ze zich oriënteren op het maanlicht en lampen voor de maan aanzien. Andere theorieën stellen dat ze instinctief naar het licht vliegen om te ontsnappen aan gevaar – richting veiligheid, weg van hun vijanden.

Sommige motten hebben zelfs een ingenieus verdedigingsmechanisme: ze kunnen ultrasone geluiden produceren die vleermuizen in verwarring brengen tijdens hun echolocatie. Opmerkelijk genoeg zijn de motten zich hier zelf niet van bewust – ze hebben geen gehoor.

En dan rijst de vraag: waarom zet deze mot in Nieuwegein al zijn verdedigingsmechanismen in? Zijn wij als bezoeker misschien te ver zijn domein binnengedrongen?

Dit werk is gemaakt door Maurice Koelemeij van { M } Light Art.

Instagram

Wirwar in het Water is het sprankelende vervolg op Pixel Plankton (VONK 2023) en laat de fantasievolle creaties zien van groep 7 en 8-leerlingen uit Houten en Nieuwegein. Een visuele belevenis waarbij de spetters je om de oren vliegen.

Geïnspireerd door wetenschappelijk onderzoek van onder andere Naturalis en de Universiteit van Amsterdam doken de leerlingen in de wonderlijke wereld van plankton, en dan vooral de zeevlinders, piepkleine wezentjes met schelpjes, tentakels en vleugeltjes.

Met de Lichtpuntjes-webapp van Meester Pixel (Studio de Maan) maakten ze hun eigen stop-motionanimaties op pixelniveau. Het resultaat: een levendige onderwaterwereld vol onbekende soorten en wilde omstandigheden.

In deze interactieve installatie navigeer je als zeevaarder of maritiem bioloog zelf door deze virtuele oceaan. Zo komt Wirwar in het Water tot leven!

Studio de Maan – Martin Boverhof & Anne Gentenaar

Studio de Maan maakt van verhalen een visueel avontuur. Met licht, projecties en digitale media toveren Martin Boverhof en Anne Gentenaar gebouwen, ruimtes en zelfs hele festivals om tot betoverende belevingen. Hun werk beweegt zich tussen kunst, educatie en maatschappelijke projecten – altijd verrassend, speels en vol verbeelding.
Website | Instagram

In aanloop naar VONK werkten twee derde klassen van het Cals Technasium uit Nieuwegein aan een bijzonder project ‘Fractal Frontiers’. Binnen het vak Onderzoek & Ontwerpen (O&O) kregen 13 groepjes leerlingen de opdracht om zélf een interactieve lichtkunstinstallatie te ontwerpen. Niet zomaar eentje: het werk moest weersbestendig zijn, meerdere zintuigen prikkelen of door meerdere bezoekers tegelijk te beleven zijn – én passen binnen het VONK-thema Wilde Orde.

Samen met hun docenten en de input van festivalcurator en kunstenaar Lotte Zuijdwijk gingen ze aan de slag. Ze onderzochten fractale patronen en bestaande lichtkunstinstallaties, verdiepten zich in materialen, technieken en publieksbeleving, en werkten hun ideeën uit in schetsen, moodboards en concept presentaties. Elk groepje bouwde een eigen prototype en presenteerde dat aan de opdrachtgever.

Het resultaat?

Creatieve, doordachte ontwerpen die laten zien hoe jongeren met een frisse blik naar kunstbeleving kijken. Ze wisten de spanning tussen chaos en orde te vangen in vorm, licht en interactie. Inspirerend voor het festivalteam én voor het publiek. De prototypes zijn uiteraard op VONK te bewonderen.

Het Cals technasium-project laat zien hoe kunst, technologie en onderwijs elkaar kunnen versterken – en hoe VONK ook buiten het festivalterrein de zaadjes plant voor een nieuwe generatie kunstenaars!

Sevachaorde is een nieuw werk, speciaal ontworpen voor VONK. Het is het resultaat van een bijzondere samenwerking tussen studenten van Yuverta Bloem, Groen & Styling en mediakunstenaar Carolien Teunisse.

Seizoensfluistering
Alle materialen zijn geschonken door het seizoen. In haar ronde, spiraalvormige gestalte weerklinkt de fluistering van cycli, van seizoenen, van orde die uit chaos groeit. Met de rijke texturen draagt elk laagje een verhaal, een herinnering aan de natuur die ons vormt en waarin we bewegen.

Ons oog wordt door de vorm naar binnen geleid, naar de rust. In een wereld vol ruis nodigt het uit tot voelen, tot vertragen. Kunnen we de natuur weer aanraken? Kunnen we de rust weer vinden?

Samenwerking
De studenten ontwierpen en bouwden het sculptuur en dachten mee over de projecties. Carolien Teunisse schreef de computercode en ontwikkelde de interactieve digitale beelden die het werk tot leven brengen. Samen vormen ze een installatie waarin ambacht en techniek, natuur en digitale kunst elkaar ontmoeten.

Carolien Teunisse

Carolien Teunisse is een visual media artist die verschillende media en technologieën gebruikt om de interactie tussen mens, techniek en projectie te verkennen. Ze is medeoprichter van de collectieven DEFRAME en Creative Coding Utrecht, richt zich op audiovisuele installaties en interactieve ervaringen. Haar werk nodigt uit om het onbekende te ontdekken en de grens tussen de digitale en fysieke wereld te verkennen.
Website | Instagram

Leerlingen van College de Heemlanden (havo, atheneum en atheneum-plus) werkten samen met kunstenaars Luis Ferreira en Jasper Bloem aan een grote, ruimtelijke installatie. In een metalen frame hangen tientallen doorschijnende flessen, elk met UV-reactieve patronen die de leerlingen maakten tijdens Ferreira’s Generative Dice-workshop.
Met dobbelstenen verkenden zij de principes van random number generation en generative art en reproduceerden hoe orde kan ontstaan uit willekeur, net als in de natuur.

Overdag is het werk open en uitnodigend; ’s avonds transformeert het tot een gloeiende, bewegende lichtsculptuur. Bezoekers bedienen een ventilator en manipuleren zo lucht en licht door de installatie, waardoor verborgen patronen oplichten. Een steeds wisselend, caleidoscopisch spel van structuur en toeval.

In een tijdperk van digitalisering, OLED-schermen, beamers en LED-verlichting lijken onze beelden steeds vluchtiger en complexer te worden. Laterna Mechanica nodigt de bezoeker uit om terug te keren naar een wereld van tastbare projecties. De glans van dia’s, het schaduwspel van de overhead, en de trilling van analoge film.

In samenwerking met het Houtens heeft kunstenaar Thomas Bruins een installatie ontworpen waarin de verbeelding van de leerlingen tot leven komt. Een imposante, mechanische projector vormt het middelpunt. Een instrument dat doet denken aan vergeten laboratoria en oude illusies.

Breng de projector in beweging en creëer je eigen voorstelling!

Bewoners van het Haltnahuis van Houten, ouderen en jonge mensen met dementie, werkten de afgelopen weken aan Levensstromen, een lichtkunstproject waarin zij hun herinneringen, verhalen en levenswijsheid vormgaven in licht en beeld. Onder begeleiding van lichtkunstenares LotteZ ontstonden persoonlijke en ontroerende kunstwerken.

Omdat deze inwoners niet zelf naar het lichtkunstfestival VONK kunnen komen, brengen we VONK naar hen toe. Hun werk is van 13 t/m 22 oktober te zien als projectie op het gemeentehuis van Houten, als onderdeel van het festival. Zo kunnen zij én het brede publiek genieten van deze bijzondere expositie.

Levensstromen is onderdeel van Kunst en Cultuur Brengt Dichterbij, een vierjarige samenwerking van ZorgSpectrum, Aan de Slinger en ‘vanHouten&Co’. Het project maakt kunstbeoefening en beleving toegankelijk voor bewoners van ZorgSpectrum in Houten. We onderzoeken hoe het beleven van kunst en cultuur bijdraagt aan het welzijn van de Houtense (kwetsbare) inwoners.

Dit project is tot stand gekomen in samenwerking met VONK en LotteZ, en mede mogelijk gemaakt door het Fonds voor Cultuurparticipatie.